19
kwietnia 2013 r. o godz. 11.00 w Akademickiej Przestrzeni Kulturalnej
Wyższej Szkoły Gospodarki w Bydgoszczy odbyło się spotkanie
środowiskowe w ramach projektu badawczego „Rynek pracy artystów
i twórców w Polsce”. W spotkaniu, które miało charakter
konsultacyjny uczestniczyli:
- Magdalena Zdończyk (dyrektor Biura Kultury Bydgoskiej w Urzędzie Miasta )
- Radosław Chmara (przedstawiciel Biura Kultury Bydgoskiej)
- Michał Dobrzyński (kompozytor)
- Arkadiusz Blachowski (fotograf, dyrektor Muzeum Fotografii)
- Rafał Skiba (producent muzyczny)
oraz
członkowie zespołu badawczego projektu „Rynek Pracy Artystów i
Twórców w Polsce”:
- Marek Chamot (dyrektor Instytutu Kulturoznawstwa)
- Ewa Gruszka (zastępca dyrektora Instytutu Kulturoznawstwa)
Podczas
dyskusji moderowanej przez dyrektora Muzeum Fotografii, Arkadiusza
Blachowskiego omówiono następujące zagadnienia:
- ekonomiczne uwarunkowania podaży na rynku pracy artystów
- mobilność artystów
- problemy szkolnictwa artystycznego i możliwości rozwoju kariery przez absolwentów uczelni artystycznych w Polsce
Sformułowano
wnioski, częściowo opisujące aktualną sytuację rynku pracy
artystów i twórców, częściowo wskazujące kierunek pożądanych
zmian obecnego stanu:
- rynek pracy artystów i twórców jest bardzo zróżnicowany
- w grupie zawodowej artystów i twórców istnieją znaczne różnice i odrębne problemy związane ze specyfiką działalności reprezentantów różnych dyscyplin artystycznych oraz odrębne problemy dotycząc, wskazano, między innymi, na międzybranżowe różnice pod względem możliwości zatrudnienia (pisarze, malarze – niemożliwość zatrudnienia etatowego, muzycy – stosunkowo duże szanse stałego zatrudnienia)
- niewielka liczba artystów może liczyć – w obecnej sytuacji rynku pracy – na stałe zatrudnienie (etatowe) i stałe korzyści finansowe bez podejmowania dodatkowego zatrudnienia w innej dziedzinie
- zwrócono uwagę na istotny problem łamania praw autorskich oraz nieuregulowane prawa do własnych dzieł
- wskazano na dość często występujące zjawisko przejmowania praw do prac autorskich przez pośredników (np. wydawców)
- w związku z powyższym wskazano także na znacznie większy niż w innych dziedzinach nakład pracy osób przygotowujących się do pracy artystycznej (szkolnictwo artystyczne)
- dyskutowano na temat problemów związanych z szeroko rozumianym wizerunkiem artysty w społeczeństwie i wiążącymi się z nim konkretnymi faktami i ustaleniami natury prawnej - artyści cieszą się przywilejami w rodzaju możliwości odliczania kosztów uzyskania przychodów, co gwarantuje dość wysokie, ale nie stałe wysokie zarobki
- wskazano na trudny do rozwiązania problem istnienia szarej strefy w zawodach artystycznych (niemożliwość samozatrudnienia)
- uznano, że wpływanie na rynek pracy twórców powinno się odbywać pośrednio przez kształtowanie takiej polityki kulturalnej, która podnosi poziom społecznego zainteresowania i uczestnictwa w kulturze
- jako jeden z największych, choć pozornie niebezpośrednich, problemów obecnej sytuacji na rynku pracy artystów określono brak ukształtowanych gustów, brak adekwatnego do przemian współczesnej kultury programu powszechnej edukacji artystycznej
- istnienie wskazanego powyżej problemu potwierdzają takie zjawiska jak: konieczność tworzenia dzieł, realizacji zamówień niemal wyłącznie odpowiadających na powszechne zapotrzebowanie, konieczność zajmowania się samodzielnie wszystkimi elementami promocji i produkcji (brak odpowiednio przygotowanego managementu)
- wskazano także na zagrożenia wynikające z realizowanych od kilku lat prób dostosowania szkolnictwa artystycznego do wymogów nie najlepiej funkcjonującego rynku pracy (niedobory kandydatów na kierunkach artystycznych, próby przekształcania programów studiów w kierunku aktualnych, nie zawsze pozytywnych trendów, nieumiejętność dostosowania rynku edukacyjnego do rynku pracy)
- zaakcentowano konieczność stworzenia pewnych narzędzi służących zwiększeniu popytu np. ulgi podatkowe, odpisy podatkowe dla firm i osób indywidualnych wspierających kulturę bądź korzystających z jej dóbr